یلدا

جشن پیروزی روشنایی بر تاریکی

«یلدا»آخرین شب ماه قوس«آذر» و درازترین شب سال است. مردم ما در گذشته ها این شب را با شکوه زیاد برگزار می کردند. در این شب بلند که به آن (شب چله) نیز گفته می شود، موسم خزان و پاییز به پایان مى رسد و جای خود را به زمستان می دهد. شب یلدا در فرهنگ کهن ما جایگاه ویژه داشته است. در باور مردم این سرزمین(افغانستان، ایران، تاجیکستان) شب یلدا شب پیروزی روشنایی بر تاریکی و سیاهی است.

در فرهنگ کهن ما «شب یلدا» یا «چله» شب پدید آمدن خورشید و شب زایش روشنایی است.  شبی که بامداد آن نخستین روز زمستان است و با آغاز فردای این شب، بلندی روز افزایش می یابد و شب رو به کوتاهی می روند. 

از گذشته های دور تا کنون در بسیاری از  شهرها و روستاهای افغانستان بر اساس این آیین زیبا و نیک مردم تا بامداد بیدار می مانند و در سپیده دم به برآمدن خورشید چشم می دوزند و به درگاه پروردگار جهان که سرانجام روشنایی را بر تاریکی پیروز می گرداند سپاس می گویند.

شب یلدا شب شادمانی و جشن کودکان هم است زیرا در باور نیاکان و پدران ما کودکان نماد پاکی و راستی و راستگویی اند. در گذشته های دور انجام برخی کارهای جشن شب یلدا را به کودکان می سپردند و می گفتند اگر کودکان در برگزاری جشن باشند، شادی آنان  برکت و راستی و تندرستی را برای خانواده می آورد.

در شب یلدا همه ی افراد خانواده در خانه ی پدرکلان و دیگر بزرگان گرد می آمدند و تا سپیده دم به شادمانى و آواز خوانی و خوردن خشکبار و داستان خوانی و شنیدن افسانه ها می پرداختند. در این شب دسترخوان ها را با خوراکی ها و شیرینی ها و دیگر خشکبار برداشت شده در تابستان و پاییز می آراستند و با آنها از میهمانان پذیرایی می کردند. در برخی شهرهای افغانستان هم سر سفره های شب یلدا غذاهای محلی و میوه هایی که در زمستان یافت می شوند مانند: سیب، به، انار و تربوز می چینند. در بسیاری از شهرها و روستاهای افغانستان «گندم بریان» و کشمش و نخود از خوراکی های اصلی این شب می باشد.

در گذشته های نه چندان دور مردم برخی شهرها مانند کابل، بلخ و هرات برای شب یلدا یا چله جشن های بزرگی برپا می کردند اما این آیین باستانی اکنون کمی کم رنگ شده است. ما باید بکوشیم این آیین زیبا و کهن را زنده نگهداریم زیرا در «شب یلدا» از پروردگار هستی سپاسگزاری می کنیم، به دیدار بزرگان خانوده می رویم و بچه ها به شادمانی می پردازند و از پدر کلان و مادرکلان ها سخنان و پندها و افسانه های زیبا می آموزند.