مقدمه کتاب «نامه ای به طالبان»

طی پانزده سالی که در حوزه­‌ی آموزش کودکان مهاجر افغانستان در ایران مشغول به کار بوده­‌ام همیشه این سؤال را در ذهن داشتم که این کودکان در مورد کشور خود و به خصوص طالبان چه تصویری در اندیشه دارند؟ و جنگ، آوارگی و محرومیت حاوی چه مفهومی برای آنهاست؟
از آنجا که برخی از کودکان مهاجر سالهای اولیه زندگی خود را در افغانستان گذرانده‌­اند، کما بیش تجربه‌­ی مواجه نزدیک با طالبان را دارند. و یا ممکن است در خانه و از زبان پدر و مادر و دیگرانی که خود شاهد حکومت و جنایات طالبان بوده‌­اند خاطراتی شنیده باشند. سوال اساسی این بود که چنین تجربیات و روایت­‌هایی چه اثری بر اندیشه و ذهنیت این نسل از مهاجران در خصوص مسائل کشور خاستگاه خود داشته؟ شیوه برخورد این کودکان با چنین موضوعاتی چه خواهد بود؟ این دست سوالات و دغدغه‌­های ذهنی سبب شد تا آن را به صورت عینی و بدون پیش فرض با خود بچه­‌ها در میان بگذارم. به همین منظور در سال تحصیلی 87 – 1386  مسابقه ­ای با عنوان «نامه­ ای به طالبان!» میان دانش آموزان مهاجر برگزار کردم که با استقبال بسیار زیاد کودکان مهاجر روبرو شد و بیش از شش هزار نامه از شهرهای مهاجرنشین ایران به دستم رسید. چنین استقبال بی­نظیری اهمیت کار را بیش از پیش بر من روشن کرد و ایده نشر کتابی بر همین اساس را شکل داد. کار آغاز و پس از مطالعه‌­ی دقیق و گاهاً چند­باره­‌ی نامه­‌ها که قریب دو ماه و نیم به طول انجامید، سرانجام حدود 150 نامه انتخاب شد. متاسفانه مسائلی مانع از ادامه و پیشرفت مستمر این طرح شد تا این که دوباره در سال 1393 ادامه کار کتاب را از سر گرفتم. نامه­‌ها بر اساس محتوی دسته‌بندی شدند و برای هر بخش مقدمه‌­ای تحلیلی نوشنه شد. متن نامه­‌ها برای ویرایش آماده و تلاش شد زبان کودکانه­‌ی آنها حفظ گردد. در برخی از نامه­‌ها غلط اصطلاحی یا املایی موجود در متن را اصلاح نکردیم تا احساس کودکانه، لطافت گفتار و در مواردی خشم معصومانه­‌ای که در نگارش­ها موجود بود منتقل شود. البته بسیاری از نامه­ ها طولانی و مفصل بوده و گاهی بیش از چهار یا پنج صفحه را شامل می­ شدند که حکایت از دغدغه ذهنی و توجه این کودکان به مسایل و مشکلات سرزمین مادری­شان داشت.
لازم به ذکر است که بر اساس همین دغدغه چندین مسابقه دیگر نیز برگزار شده است و کتب دیگری بر همین سیاق در دست تدوین است که تحت عنوان نامه های صلح به زودی برای نشر و توزیع عرضه خواهند شد. امید است که مجموعه کتب «نامه ­های صلح» بتواند قدمی درخور برای نیل به هدف مکتوب کردن روایت تاریخ زندگی نسل­ های مهاجر در ایران و همچنین تحلیل موقعیت فعلی و برآورد وضعیت آتی ایشان فراهم آورد. در واقع هنگام مطالعه این نامه­ ها در کلمه به کلمه و خط به خط آنها می­شد عشق به سرزمین مادری، نگرانی از ویرانی و جنگ را دید. کودکی و هویتی که با ابراز نگرانی از آینده­ی افغانستان و آرزو و علاقه­مندی برای  بازگشت و همچنین تلاش برای تحصیل به امید مشارکت در سازندگی فردای کشور گره خورده بود. چنین موقعیتی وظیفه­‌ی مسؤولین آموزشی و فرهیختگان مهاجر و جامعه­‌ی میزبان را حساس ­تر می­ نماید. بدون شک کودکان دارای هویت و تعلق خاطر به یک سرزمین آینده­‌ی بهتری برای خود و میهن­ شان خواهند داشت و ثمرات آن چه در زمان حال و چه در آینده‌­ای نه چندان دور هم برای جامعه­‌ی میزبان و هم برای کشور مادر سودمند خواهد بود. امیدوارم که این مجموعه بتواند بخشی از هدف پیش گفته را محقق نموده و همچنین امکانی برای نشر ندای دعوت به صلح و آشتیِ کودکان شود. شاید طنین این ندا در گوش کسانی که سبب شعله ور شدن جنگ در افغانستان و یا هر گوشه‌­ای دیگر از جهان می ­شوند، برای لحظه­‌ای آنها را به تفکر وادارد.
لازم می‌بینم از زحمات معلمان و مدیران پرتلاش و دلسوز مدارس خودگردان مهاجرین که با کمترین امکانات پرچم آموزش و انسان پروری را با همه‌ی سختی‌های مهاجرت به دوش گرفته‌­اند تشکر و قدردانی نمایم. بدون شک اگر همکاری و همدلی این عزیزان نبود جمع آوری این تعداد نامه، مطالعه، چاپ و رساندن صدای این کودکان به گوش بزرگترها و تصمیم گیرندگان جامعه غیر ممکن بود.

به امید جهانی آباد با کودکانی شاد و باسواد

نادر موسوی – خانه ی کودکان افغانستان