مهمترین و نخستین پژوهش دانشگاهی در باره ی مدارس خودگردان را بانو دکتر «هما هودفر» انجام دادند؛ پروفسور انسانشناسی دانشگاه کنکوردیا در کشور کانادا. «مدارس خودگردان» نامی بود که آموزش و پرورش و اداره ی اتباع روی مدارس ما گذاشته بودند. مدارسی که به شکل غیر قانونی و زیر زمینی در خانه های مسکونی و زیر زمین ها و حسینیه ها و مساجد و گاوداري ها و… توسط خود مهاجرین راه اندازی شده بود و به کودکان بدون مدرک و بازمانده از تحصیل که مدارس دولتی نام نویسی شان نمی کرد درس می دادند.
سال‌های 83-1382یعنی نزدیک شانزده سال پیش بود که سر همین پژوهش با بانو هودفر آشنا شدم. آمده بود مدرسه. پیشتر از آن خودم یک پرسشنامه ای را که بیشتر در باره ی روابط انسانی و هویتی بچه ها بود و در بیش از سه هزار نسخه میان بچه ها پخش و گردآوری کرده بودم. هنگام دیدارشان از مدرسه وقتی برگه های پرسشنامه را دید بسیار خوشحال و شگفت زده شد و پرسید: این پرسشنامه ها را با چی هدفی انجام دادید؟ من که بیشتر از روی کنجکاوی و خواندن نوشته های زیبای بچه ها اینکار را کرده بودم همین را گفتم. گفتم بیشتر می خواستم بدانم بچه ها در این باره ها چه فکر می کنند؟ خندید و گفت این همه برگه را پخش و گردآوری کرده اید فقط از روی کنجکاوی؟ گفتم آره. گفت چی جالب. گفت:پیشنهاد می کنم حتمن بروید رشته ی پژوهشگری و یا جامعه شناسی بخوانید. آن روز چند دسته از برگه ها را گرفت تا بیشتر بررسی کند که البته در مقاله ی شان هم از این موضوع یاد کرده و از برای همکاری که داشتم به کشور قبرس دعوتم کرد تا در روز ارایه ی نتایج پروژه و پژوهش شان باشم. خوشبختانه پس از فراز و نشیب فروان توانستم بروم.
پس از آن در دو کار پژوهشی دیگر هم همراهی شان کردم، یکی در باره ی تاثیر مهاجرت بر زنان پناهجوی افغانستانی در ایران و دیگری بازهم در باره ی مدارس خودگردان.
پروفسور هودفر بانویی با دانش، ریز بین و بسیار پرکار و بردبار بودند با لبخندی همیشه بر لب و فروتنی فراوان. هر بار که به ایران می آمد زنگ می زدند و از روند مشکلات آموزشی بچه ها و درس و مدرسه ی شان می پرسیدند.
یادم هست آخرین بار اسفند 1395 وقتی گفتند آمده ام ایران به دیدارشان رفتم. اندوهگین بودند به خاطر درگذشت همسرشان.

وقتی از مدرسه و کارها برایشان گفتم بسیار خوشحال شده و مانند همیشه تشویق کردند و گفتند چقدر خوب که هنوز مدرسه سرپا است و بچه ها جایی را دارند که بتوانند درس بخوانند، بیشترین نگرانی شان بازماندن دختران جوان از تحصیل بود و روی نگه داشتن آنان در مدرسه بسیار تاکید می کردند.